رديف

شماره پرسنلي

نام

نام و خانوادگي

نام پدر

سمت

محل خدمت

نام واحد آموزشي/ اداري

نام اداره/ گروه/ كارشناسي پيشنهاد

نام حوزه معاونت اداره

نوع فعاليت براساس بند2 دستورالعمل

رسمي/ پيماني/ قراردادي/ حق

اعلام نظر اداره

اعلام نظر اداره

1

88678691

محمد

نعمتي

رضا

دبير

ناحيه2 قزوين

صدرا

 

 

نقد و بررسي سوالات نهايي

 

 

 

2

88413591

نسرين

يزدان پناه

رضا

دبير

ناحيه 2قزوين

اباصالح

 

 

طراحي سوال استاندارد

 

 

 

3

88686311

مرضيه

صحرايي

محمدرضا

دبير

ناحيه 2قزوين

سعادت 2

 

 

نقد كتاب ديني 2

 

 

 

4

88656568

رقيه

رودباري

عربعلي

دبير

ناحيه 2قزوين

شهيد بهشتي

 

 

سرگروه فعال

 

 

 

5

21853378

فاطمه

صفري نيا

حسن

دبير

بوئين زهرا

پروين اعتصامي

 

 

طراحي سوالات تستي

 

 

 

6

88687022

اختر

نجفي

محمد حسين

دبير

بوئين زهرا

حنانه

 

 

طراحي سوالات استاندارد

 

 

 

7

88401601

رضوان

رحماني

اله وردي

دبير

تاكستان

صبا

 

 

سرگروه فعال

 

 

 

8

88801975

حميده

آزكي

محرم

دبير

تاكستان

كوثر

 

 

همكاري با گروه

 

 

 

9

88418609

ليلا

رضا زاده

حبيب

دبير

تاكستان

حضرت معصومه

 

 

طراحي كليپ

 

 

 

10

88419223

ليلا

طاهرخاني

ابراهيم

دبير

تاكستان

فردوس نرجه

 

 

مقاله

 

 

 

11

88430451

مريم

قاسم زاده

محمود

دبير

ناحيه 1قزوين

امامت

 

 

طرح درس

 

 

 

12

21853762

مهناز

اسماعيلي

محمد

دبير

ناحيه 1قزوين

ريحانه 2

 

 

مقاله

 

 

 

13

88780578

زهره

سرداري

محمد

دبير

ناحيه 1قزوين

فاطميه

 

 

طرح سوالات تستي

 

 

 

14

88412206

طيبه

گل بابا

عباسعلي

دبير

ناحيه 1قزوين

حجاب

 

 

نقد سوالات نهايي

 

 

 

15

76205751

بنفشه

جعفري

يعقوب

دبير

ناحيه 1قزوين

نسترن

 

 

نقد سوالات نهايي

 

 

 

16

88641821

اعظم

مافي

مهدي

دبير

ناحيه 1قزوين

فرزانگان

 

 

مقاله

 

 

 

17

88843540

كبري

شفيعي

ضيغم

دبير

ناحيه1 قزوين

ريحانه  2

 

 

عضو گروه فعال

 

 

 

18

51457090

حميد

اله وردي زاده

حسين

دبير

ناحيه1 قزوين

شهيد بابايي

 

 

سر گروه فعال

 

 

 

19

88684186

فاطمه

زاجكاني

محمد عيسي

دبير

البرز

مصلي نژاد

 

 

مسابقه علمي

 

 

 

20

88712104

حسين

ميرزايي

محرم علي

دبير

البرز

شاهد معلم

 

 

تدريس كارگاه آموزشي

 

 

 

21

88659644

رقيه

وادعيان

امراله

دبير

البرز

نرجس خاتون

 

 

طراحي نمونه سوال

 

 

 

22

67424802

مهوش

رضا پور

عيسي

دبير

البرز

فاطمه زهرا(س)

 

 

وبلاگ نويسي

 

 

 

23

55503996

بهجت

برخورداري

نبي اله

دبير

البرز

هنرستان حنانه

 

 

مقاله نويسي

 

 

 

24

88663544

رقيه

قاقزاني

محمود

دبير

البرز

حضرت زينب

 

 

طراحي سوال

 

 

 

25

88630765

مريم

مافي

قربانعلي

دبير

آبيك

متانت

 

 

مسابقه

 

 

 

26

21853281

اعظم

شجاعي مهر

عباس

دبير

آبيك

ريحانه

 

 

محتواي الكترونيكي

 

 

 

27

88716221

فاطمه

يكه فلاح

كرمعلي

دبير

آبيك

نمونه دولتي سوره

 

 

طراحي سوالات استاندارد

 

 

 

28

88412125

زهرا

بيگم سيدي

كريم

دبير

آبيك

الزهرا

 

 

نقد كتاب دين و زندگي

 

 

 

29

88690918

مريم

يوسفي

رمضان

دبير

الموت غربي

فاطميه

 

 

رابط فعال

 

 

 

30

88408481

غلام

طاهرخاني

رضا

دبير

تاكستان

هنرستان مصطفي طاهرخاني

 

 

طرح درس

 

 

 

 

اعلام نظر اداره حراست                                                                                                               اعلام نظر اداره ارزيابي عملكرد                                                                                           اعلام نظر تخلفات اداري

تاريخ و امضا                                                                                                                               تاريخ و امضا                                                                                                                         تاريخ و امضا

+ نوشته شده در  جمعه پانزدهم اسفند ۱۳۹۳ساعت 19:10  توسط رحمانی نیا  | 

«باسمه تعالي»
نقد و بررسی رویکردهای بنیادین مولفین  کتب دینی پس از انقلاب
 
چکیده
دين يك سلسله اصول و معتقدات كه هر كس بايد خودش مستقيماً درباره­ي آن تحقيق كند و تشنه­ي يادگيري آن باشد تا آنچه كه براي هدايت انسان است دستگيرش گردد.کتاب های دینی مدارس یاید داراي جذابيت كافي جهت ارائه­ي نظريه­هاي مختلف دانش­آموزان و همچنين پاسخگويي به آنها باشد وضمناً در سدد برآوردن نيازهاي مربوط به احكام و اصول ديني باشد وشهبات مربوط به امور امروزي زندگي را پاسخ دهد البته بدون این که با کوته نگری آنان را از دین و مذهب دور نماید.اصول دین مذهب شیعه که بر پنج مبنا ،یعنی توحید،عدل،نبوت،امامت ومعاد است به روشی جذاب بیان گردد و به طور نامحسوسی از دو اصل عدل و امامت به نحو مقتضی و مناسب تبیین گردد. تكيه بر بنيادهاي فرهنگي و ارزشي اسلامي و ايراني در رأس تألیفات دینی واقع گردد.
واژگان کلیدی: کتب دینی،اصول دین،ارزش ها،جذابیت،معلمان دینی و .....
پيشگفتار
يكي از وظايف مربيان و معلمان ديني آشنا ساختن نوجوانان و جوانان با قرآن و معارف اسلامي است از جمله راههاي تبيين و انتقال مفاهيم ديني براي اين گروه با توجه به ويژگيهاي جسمي، روحي و رواني آنان، اجراي برنامه­ها مناسب براي جذب نوجوانان و جوانان مي­باشد. قبل از اينكه تلاش در جذب ايشان براي دروس ديني انجام دهيم نويسندگان و مؤمنان كتب اين مي­بايست با مطالب و متون دين مبين اسلام كاملاً آشنا بوده و بر جوانب مختلف آن اشراف كامل داشته باشند و سپس با روحيات كودكان، نوجوانان و جوانان و پس از آن اجتماعي كه در آن زندگي مي­كنيم و آسيب­هاي موجود در زندگي مدرن كه در تقابل و يا تعامل با اين است را آشنايي كامل داشته باشد و در جهت جذب و تأثيرگذاري مستمر وپايدار تلاش بي­شائبه­اي صورت پذيرد كه نيازمند اقدامات متعالي و متعهدانه مؤلفين و نويسندگان توانمند در راستاي رسيدن به اهداف عاليه نظام جمهوري اسلامي ايران و به تبع آن دانش­آموزان مي­باشد. كه در كنار اين تلاش مجدانه نيازمند اجتهادي پويا براي رسيدن به اين هدف و حل مسائل و مشكلات نوجوانان و جوانان با روشي صحيح و به دور از هر گونه شبه مي­باشد. از سوي ديگر دبيران محترم براي تنوع بخشيدن و ايجاد جذابيت در كار خود از موارد جذابيت مختلف استفاده نمايند. (جذاب­سازي كلاسهاي ديني، پيشگفتار)
پرسشهاي پژوهش:
1- دين چيست و داراي چه تعريفي مي­باشد؟
2- مشكلات كتب درسي ديني داراي چه جنبه­هايي است؟
3- نقاط ضعف و قوت كتابها در كجاست؟
4- راهكارهاي مناسب آن چيست؟
5- ...........
بيان موضوع
كتابهاي ديني دوره­ي متوسطه دوم بايد بر مبنا و اصول اساسي دين اسلام بوده و علاوه بر آن داراي جذابيت كافي جهت ارائه­ي نظريه­هاي مختلف دانش­آموزان و همچنين پاسخگويي به آنها باشد وضمناً در سدد برآوردن نيازهاي مربوط به احكام و اصول ديني باشد وشهبات مربوط به امور امروزي زندگي را پاسخ داده و تا حد زيادي آن را مرتفع سازد البته در اين راه سخت دبيران متخصص و توانمند نيز بايد ياري لازم را انجام داده تا اين مشاركت به ثمر برسد كه اين دو بدون همديگر فايده­ي چنداني نخواهد داشت.
از جمله اصول مهمي كه در كتب درسي ديني بايد مد نظر قرار گرفته و روي آن مانور بيشتر و بهتر داد به شرح ذيل است: [ با توجه به اينكه در زمينه اصل توحيد به وفور مطالب مناسب وجود دارد].
تعريف دين
در اين پژوهش آنچه كه داراي اهميت است شفافيت دين و ماهيت آن است. دين يك سلسله اصول و معتقدات كه هر كس بايد خودش مستقيماً درباره­ي آن تحقيق كند و تشنه­ي يادگيري آن باشد تا آنچه كه براي هدايت انسان است دستگيرش گردد. در تعريفي از شهيد مرتضي مطهري دين بدين معناست: « دين ايدئولوژي است كه تكيه­اش بر سرشت روحاني انسان يعني بر شناساندن انسان است، بر آگاه كردن انسان به اين سرشت و پرورش دادن اين جنبه­ي وجود انسان و برقرار كردن تعادل ميان دو جنبه­ي وجودي انسان». (مطهري، تكامل اجتماعي انسان، ص59).
منشأ دين و فطري بودن آن
منشأ و ريشه دين يكي از مقولات اصلي ذهن هر متفكر دينداري است. اين مسئله زماني مطرح مي­شود كه با گسترش دايره اطلاعات انسان، پرسش درباره­ي مبنا و ريشهدين مطرح مي­گردد و با توجه به ماهيت و منشأ آن تعصب و عدم تعصب نسبت به آن هم روشن مي­گردد. (مطهري، فطرت، ص160)
دين امري فطري است يعني در نهاد و فطرت انسان قرار دارد و منظور از فطرت، طبيعت و ذات و سرشت تكويني انسان است كه از جايي ديگر نگرفته است بلكه اين خصوصيات جزء ذات انسان مي­باشد. مصداق بارز اين امر آيه­ي مباركه: [فأقم وجهك للدين حنيفاً فطره الناس عليها، « توجه خويش را به سوي دين حقگرايانه پايدار و استوار كن همانا اين فطره الله را كه همه مردم بر آن آفريده نگهدار»].
الف) وحي و نبوت
ويژگي مهم وحي داشن معلم است، معلمي به نام پيامبر. وحي كه به انبياء نازل مي­شود يك حقيقت و واقعيتي است كه داراي مشخصات خاص خود مي­باشد عبارتند از : 1- دروني بودن، يعني وحي از طريق و درون دريافت مي­شود، 2- معلم داشتن، يعني از يك قوه­اي، يك چيزي تعليم گرفته است، 3- استثمار، يعني علم به اينكه اين وحي از عالم بيرون به او الهام مي­شودف، 4- ادراك واسطه وحي، يعني وحي به واسطه ملائك به او مي­رسد. (مطهري، نبوت، ص17). توجه به نبوت و نبوت پيامبر خاتم نيز از جمله مواردي است كه نيازمند توجه وافر مؤلفين كتب ديني است. بسياري از شبهات در اين زمينه وجود دارد كه عوامل بيروني و تبليغاتي دشمنان اسلام به آن دامن زده و مطالب آن را سؤال برانگيز مي­نمايد كه اگر به درستي و با صبر و حوصله و دلايل عقل پسندانه به آن پاسخ داده نشود دانش­آموزان را هر چه بيشتر از دين دور كرده و نسبت به آن بي­اعتنا و بي­توجه مي­شوند. به طور مثال مي­توان به نمونه­اي از سؤالات دانش­آموزان اشاره كرد كه غالباً پيرامون بهائيت است كه پرسش آنها بيشتر در موردي است كه چرا بهائيت نمي­تواند ديني رسمي يا خاتم باشد و يا مسائل از اين دست ....
مي­توان با دلايل منطقي آگاهي آنان را نسبت به ختمي بودن نبوت پيامبر اسلام(ص) بالا برده و شبهات را برطرف نمود. از جمله­ي اين دلايل عبارتند از: اول پيشرفت علمي و دوم رشد عقليبشر. بدين صورت كه هر اندازه از لحاظ رشد و بلوغ علمي و عقلاني ضعف داشته باشد خداوند از طريق الهامات فطري و غريزي او را هدايت مي­كند كه اين كار به وسيله انبياء صورت مي­گيرد و به هر اندازه كه بلوغ علمي و رشد عقلي انسان افزايش مي­يابد تا آنجا كه خودش با كمك عقل و علم و توانايي دريافت حقايق را دارد نيازش از چنين الهامات فطري و غريزي سلب مي­شود. بر ختم نبوت يك مسئله مهم مترتب است و آن اين است كه دليل ختم نبوت كمال دين الهي و اتمام نعمت خدا بر انسانهاست و اين دين براي هميشه و تا ابد به همين صورت خواهد ماند. در اين مبحث عقل نظري و عقل عملي دو عامل مهم در جلوه­ي عقل براي اثبات آن مي­باشند (داوري، فارابي...، ص7).
يافتن عدل در ميان مسلمانان، يكي از توصيه­هاي جدي قرآن است. يعني قرآن بذر انديشه­ي عدل را در دلها كاشته و دغدغه­ي آن را چه از نظر فكري و چه فلسفي و جه از نظر علمي و اجتماعي در روحها ايجاد كرده است. يعني اينكه با توجه به آيات قرآن انواع عدل: عدل تكويني، عدل تشريعي، عدل اخلاقي و عدل اجتماعي بيشتر مورد توجه كتب ديني قرار گرفته و مورد مباحثه واقع گرديده است.
بايد اين مسئله مهم را مورد توجه قرار داد كه از ديدگاه شيعه عدل علاوه بر اينكه يكي از مهمترين اصول اين مذهب است در رديف توحيد نيز قرار دارد. در اين مكتب اصالت عدل و حرمت عقل و شخصيت آزاد و مختار انسان و نظام حكيمانه جهان بدون آنكه خوشه­اي بر توحيد ذاتي يا افعاليخدا وارد آيد، تبيين شده است كه لازمه­ي تمركز بر آن است.
ج) امامت
با اينكه مبحث امامت به وفور و گستردگي كافي در كتاب سال سوم متوسطه مورد بحث و بررسي قرار گرفته است اما تقوي نيز بر آن وارد است و مهمترين نقد آن اين است كه داراي حركت موزون و هماهنگي در راه اثبات و بيان ادله نبوده كه در مبحث خود در اين پژوهش مورد بررسي قرار مي­گيرد.
د) معاد
اصل معاد، اصل نهايي كلامي اعتقادات شيعه مي­باشد. در واقع معاد نهايت كار و فعل انسان است و بدون وجود آن، زندگي و دعوت انبياء معناي خود را از دست مي­داد. در زمينه معاد با توجه به كتب درسي ديني به خصوص كتاب دوم متوسطه وجود معاد مشتمل بر دو نوع استدلال از سوي قرآن مي­باشد. يك استدلال براساس توحيد است كه قرآن مي­گويد ممكن نيست خدايي باشد ولي معادي نباشد يعني اگر معاد نباشد خلقت عبث است: « افحسبتم انما خلقناكم عبثاً و انكم الينا لاترجعون» [مؤمنون(23) :115]. و قرآن انسان را به تأمل در خودش، خاك و غيره ارجاع مي­دهد و مي­گويد اگر در قيامت شك داريد پس به نحوه­ي خلقت خودتان توجه كنيد كه چگونه آفريده شديد. استدلال دوم آن است كه نظام جزا و پاداش در اين دنيا بيهوده و باطل بود اگر معادي در كار نبود. بهتر است با گستردگي مناسب به بررسي و تحليل معاد پرداخت.
***- در زمينه نقد كتب ديني موارد ذيل مي­تواند به طور كلي مورد توجه مؤلفين قرار گيرد.
1)- مقايسه بين امامت و نبوت و تفاوت و ارتباط آنها داراي اهميت زيادي مي­باشد. امامت و نبوت دو مذهب الهي هستند كخ تنها يك تفاوت بين آنهاست آن اين كه نبوت رهبر ديني و دنيايي جامعه و ارتباط با وحي است، اما امامت رهبري ديني و دنيايي است بدون ارتباط وحي. همچنين از جهت ديگر مي­توان گفت امامت دنباله­ي نبوت و امام جانشين پيامبر در بيان دين است همچنان كه حضرت علي(ع) فرمود: «پيغمبر بابي از علم به روي من باز كرد كه از آن باب هزار باب ديگر باز شد.» (بحارالانوار، 14ه­ق، ص470). مسئله امامت و تفاوت آن با پيامبري در كتاب به وضوح بيان نشده (كتاب سوم متوسطه) و همچنان ابهان را در دانش­آموز باقي گذاشته و سؤالات ديگري را مطرح مي­كند، كه بهتر است در اين زمينه با مطالب جذاب تفاوت امامت و پيامبري بازگو شود.
2)- در بيان مبحث معاد، براساس تعاليم قرآني تأكيد فراوان شده است كه بين زندگي دنيا و آخرت پيوستگي بسيار شديدي وجود دارد. بدين معنا كه زندگي دنيا مقدمه و لازمه زندگي آخرت است و طبق حديث نبوي الدنيا مزرعه الآخره، اين دنيا، دنياي عمل، كشت، كار و فعاليت است و آن دنيا دنياي حساب و كتاب و برداشت است. بهتر است در زمينه­ي بازگشت ارواح به اجساد، يا ارواح به خداوند يا اعاده­ي معدوم يا بازگشت ارواح به خداوند با كيفيت جسماني توضيحاتي كافي و عقلاني داده شود و اينكه معاد از مسائل تعبدي است، كه انسان با محق قبول كردن تعبدي آن به مرور درباره­ي آن تحقيق عقلاني نمايد تا چشمش نسبت به ابعاد آن باز شود.
كتب ديني متوسطه دوم عليرغم زحمات مؤلفين محترم داراي نقايص و معايب فراواني است كه پاسخگوي نيازهاي تفكري و احكام عملي دانش­آموزان نبوده و به شبهات و سؤالات آنان پاسخگو نمي­باشد مي­توان برآيند آن را در جامعه امروز و پايبندي نوجوانان و جوانان به دين را مشاهده نمود. البته نمي­توان تزلزل اعتقادي جامعه و همچنين تزلزل تربيت ديني كودكان و نوجوانان و جوانان را منحصراً در عدم تأثيرگذاري تعاليم ديني جستجو كرد. همه ما بر اين موارد مشرفيم كه عوامل مختلف فرهنگي، فردي، اجتماعي، اقتصادي و ... بر اين مورد مؤثر بوده است و بر كوتاهي مؤلفين و مدرسين كتب ديني نيايد سرپوش گذاشت كه تا چه حدي مي­توانستند ( و مي­توانند) در راه امتحان روح انسان و رشد و پيشرفت او در جهت ارتقاء عقلاني و ديني و رسيدن به سعادت دنيوي و اخروي تأثيرگذار باشند.
3)- پرداختن به مسائل اخلاقي و بيان نمونه­ها، يكي از مواردي است كه به طور كلي در كتب ديني مي­تواند مدنظر قرار گيرد. مي­توان با جديت به ديدگاههاي اخلاقي اسلامي و غربي پرداخت و نكات مطلوب و غيرمطلوب آن را استخراج نمود و با دسته­بندي با تفكرات دانش­آموزي عجين كرد. و مكاتب الهي و غيرالهي را دسته­بندي كرده و براي هر كدام دلايلي جهت تأئيد مكاتب الهي و رد مكاتب غيرالهي آورد از جمله مكاتب بشري مانند هندو و كمونيستي و .... تا توان تشخيص آن را در مراحل مختلف زندگي داشته باشند و عناصر اصلي ديدگاههاي اين چنيني را نقد و بررسي كنند.
*- در اين قسمت به طور جزئي به بررسي و نقد كتب ديني متوسطه مي­پردازيم:
*1)- بهتر است در كتب درسي به خصوص كتاب ديني اول متوسطه از ويژگيهاي انساني مطالبي آورده شود كه انسان موجودي است صاحب عقل، علم، ايمان، آزادي، جمال­دوستي، مسئوليت­پذيري، حقيقت­جويي و ... كه هر كدام از اين ويژگيها خاص انسان است و بعضاً به جنبه­ي غيرمادي يعني معنوي انسان مربوط مي­شود چرا كه با نظر به جنبه­ي مادي و جسماني انسان مشخص مي­شود كه تكامل جسماني انسان در طول زمان مي­باشد و از حالت بالقوه به بالفعل در مي­آيد و براي به فعليت رسيدن آن مي­بايست به سرمايه­هاي وجودي و فطري انسان به نحو مطلوب توجه كرد.
*2)- كتاب ديني اول متوسطه داراي معايبي از اين دست مي­باشد؛
اين كتاب به رغم تدوين براي نوجوانان داراي هنماهنگي در ارائه­ي مطالب نبوده و از هر دري سخني است بهتر است مطالب كتاب اولاً هماهنگ بوده و داراي ريتم مناسبي باشد و ثانياً از مطالب جذاب و تأثيرگذار در جهت رشد و تعالي شخصيتي دانش­آموزان باشد تا اين كه مطالبي را ارائه دهد كه پس از پايان سال هيچ برآيند آموزشي و تأثيرگذار نداشته است (اين تجربه پانزده سال تدريس اين كتاب است)
به جاي درسهاي 7 تا 13، بهتر است از برررسي احكام به نحو مطلوب و جذاب و همچنين مطالب مرتبط با انديشه ديني به دور از تحجر و وابستگي به خرافات استفاده گردد.
*3)- كتاب ديني متوسطه از ساير پايه­ها بهتر تدريس شده است اما در جهت ارائه مطالبي مثل قيامت و برزخ، اشاره كرده و به راحتي و با كلي ابهام عبور مي­كند. از جمله مواردي كه مي­شود به ان پرداخت تا سؤالات و ابهامات دانش­آموزان برطرف شود پرداختن به برزخ با توضيح صحيح و ارجاع به منابع موثق مطالعاتي در اين زمينه و عاقبت افراد در معاد و معاد جسماني و روحاني مي­باشد.
از پراكنده­گويي در اين دروس پرهيز شده و درسها سلسله­وار داراي اهداف معيني باشند.
*4)- كتاب چهارم به جاي اينكه تأكيد مؤكد به توحيد داشته باشد كه از موارد واضح و مبرهن دين اسلام و شيعه مي­باشد به انجام عملي آن بپردازد يعني توحيد در افعال افراد متجلي گردد و در اين زمينه تلاش بيشتري كند. درباره درس پنجم كه اين جانب قبلاً نقد مفصلي از آن ارائه داده بودم داراي ايرادات و اشكالات بسياري است كه با توجه به ان نقد جاي تغيير بسيار دارد.
*5)- كتاب ديني دوم متوسطه هم داراي اشكالات بسياري مي­باشد كه نيازمند تجديد نظر جدي در اين زمينه است به دليل تأثيرگذار بودن آن جاي تغيير بسياري دارد كه اولاً اين كتاب از كلمات و جملات ثقيل بسياري در دروس يك تا نه استفاده كرده است كه دانش­آموز به جاي يادگيري درس در تلاش براي حفظ مطالب برمي­آيد و از مفهوم آن باز مي­ماند مطالب مربوطه به امامت و ولايت فقيه نيازمند بازنگري جدي در جهت روشنفكري نوجوانان قدم بردارد تا به مطلوب نزديكتر گردد.
درباره­ي فقيهان و ولايت­فقيه نيز مطالب رساتر و قابل فهم­تر ارائه گردد. مثلاً گروهي از فقيهان بر اين باورند كه شارع مقدس تنها شرايط حاكم را بيان كرده ولي انتخاب او را از ميان كساني كه شرايط رهبري و حكمراني و ادراه جامعه را دارند به مردم واگذاشته است كه رأي و انتخاب مردم را چه به گونه مستقيم و چه غير مستقيم براي مشروعيت حاكم اسلامي لازم مي­شمارند و آن شرط كافي نيست بلكه مردم وظيفه دارند در فقيهاني كه ويژگيهاي رهبري جامعه را دارند، عدالت، تدبير، آگاهيهاي عميق سياسي و ... يكي را برگزينند تا حكومت او مشروعيت يابد. (قرباني، درآمدي بر انديشه ديني مطهري، ص270)
كتاب ديني سوم متوسطه در زمينه حكومت بايد داراي انديشه­ي عميق و ايجاد انگيزه براي تأمل و تفكر باشد تا بتواند دانش­آموز را براي شركت در جامعه­اي مدرن، ديني، همگرا و ... آماده سازد.
متأسفانه در سالهاي اخير دچار آن هستيم كه جامعه­ي ما در حال برجسته كردن تضاد ميان عوامل مكمل وفاق اجتماعي است كه يكي بدون ديگري وجود نمي­­يابد. مليت، مذهب، آزادي وتعبد، حفظ اصالت و پيشرفت، فرهنگ و توسعه، آزادي و عدالت، فرهنگ و ايدئولوژي، نهاد و حركت، دنيا و دين، سنت و مدرنيسم، روشنفكري و سنت­گرايي،... و امثال آن. بهتر است از خلوت ذهن خود به صحنه جامعه قدم بگذاريم بايد بر ما تساهل و تسامح و سعه­صدر عقلاني و فكر آزاد و افكار و نظرها و انتقادات ديگران را برتابيم و اگر بخواهيم به وفاق جمعي برسيم بايد از شيوه­هاي بیان شده ی این پژوهش در تأليفكتب ديني مدد جوئيم.
نتیجه
مباحث مربوط به دین و مذهب دارای حساسیت بسیاری می باشد و هر کسی نمی تواند در این راستا قدم برداشته و به نظریه پردازی بپردازد همان گونه که در سال های اخیر به وفور با این مشکل مواجه بوده ایم از طرف دیگر ساده انگاری در این امور ما و دانش آموزان و در نتیجه نسل آینده را به ورطه بی دینی ونابودی ارزش های انسانی خواهد کشاند؛ ضمناً دبیران و مدرسان این کتب باید به مطالعه همه حواشی مربوط به آن بپردازند تا همیشه یک قدم جلوتر از دانش آموزان باشند نه اینکه با پدید آمدن سوالات در کلاس ،تازه به فکر جواب افتاده و یا با توجیهات نامناسب برایند مناسب را به دست نیاورده و موقعیت ایجاد و یا تقویت شبه را ایجاد نماید.
پيشنهادات
(1)- تقويت روحيه آزادانديشي و اعتماد به نفس كه موجب رشد فكر و بسط شخصيت افراد جامعه شود.
(2)- ترغيب فراگيران به بحث و اظهار نظر و مذاكره و انديشيدن
(3)- زنده ساختن روح نقادي بدون جدال و بدون طرد و برچسب­زني
(4)- تواضع و فروتني به جاي مطلق­گرايي و خودمحوربيني براي خروج از جمود فكري و سطحي­نگري
(5)- سعي در ايجاد محيط باز و آزاد براي بروز و ظهور انديشه و پرورش فكر
(6)- ايجاد مسئوليت اجتماعي در همه افراد جامعه و جلب مشاركت همگان به نحوي كه خوب و بد همگان تلقي گردد. (توسلي، روشنفكري و انديشه­ي ديني، صص452و453)
(7)- جلوگيري از اشاعه­ي دروغ در جامعه با چهره­ي مذهبي در غالب انحرافات و سودجوئي­ها و بهره­كشي­ها
(8)- جلوگيري از تقليد در اصولدين، و نگاه انديش­مندانه به آن
(9)- ترويج واقعيت­گرايي نسل جوان
(10)- گسترش تفكر عدالتخواهي به شيوه و سبك پيامبران و امامان
(11)- اشاره به گذر از تضادهاي فكري و پيوستن به آئين مترقي اسلام ناب و ضد تحجر و داراي اصالتهاي راستين اسلام
(12)- تكيه بر بنيادهاي فرهنگي و ارزشي اسلامي و ايراني
(13)- ايجاد جايگاه مسائل فرهنگي، اقتصادي، علمي، سياسي، اجتماعيدر متن ارزشهاي متعالي اسلام
(14)- آميخته كردن دين با ارزشها و ايده­آلهاي مربوط به آن به دور از هرگونه تعصب (همان، تلخيص، صص482 تا 303)
 
 
كتابنامه
1- قرآن مجيد
2- توسلي، غلامعباس، روشنفكري و انديشه ديني، قلم، چ اول، 1379   
3-  داوري، رضا، فارابي، تاريخ فلسفه اسلامي، انجمن حكمت و فلسفه، چ اول، 1354           
4- جذاب­سازي كلاسهاي ديني كودكان و نوجوانان، معاونت تبليغ و آموزشهاي كاربري حوزه علميه قم، چ اول، 1382
5- كتب درسي متوسطه ( از كلاس اول متوسطه تا چهارم)
6- قرباني، قدرت­الله، درآمدي بر انديشه ديني- سياسي مطهري، پژوهشكده امام خميني، چ اول، 1384
7- مجلسی – محمد باقر- بحارالانوار، چ 22، باب اول1411ق
8- مطهري- مرتضي- تكامل اجتماعي انسان، چ دهم، 1375
9- مطهري- مرتضي- تكامل اجتماعي فطرت، چ چهارم، 1373
 
والحمدولله
 
 
رديف
شماره پرسنلي
نام
نام و خانوادگي
نام پدر
سمت
محل خدمت
نام واحد آموزشي/ اداري
نام اداره/ گروه/ كارشناسي پيشنهاد
نام حوزه معاونت اداره
نوع فعاليت براساس بند2 دستورالعمل
رسمي/ پيماني/ قراردادي/ حق
اعلام نظر اداره
اعلام نظر اداره
1
88678691
محمد
نعمتي
رضا
دبير
ناحيه2 قزوين
صدرا
 
 
نقد و بررسي سوالات نهايي
 
 
 
2
88413591
نسرين
يزدان پناه
رضا
دبير
ناحيه 2قزوين
اباصالح
 
 
طراحي سوال استاندارد
 
 
 
3
88686311
مرضيه
صحرايي
محمدرضا
دبير
ناحيه 2قزوين
سعادت 2
 
 
نقد كتاب ديني 2
 
 
 
4
88656568
رقيه
رودباري
عربعلي
دبير
ناحيه 2قزوين
شهيد بهشتي
 
 
سرگروه فعال
 
 
 
5
21853378
فاطمه
صفري نيا
حسن
دبير
بوئين زهرا
پروين اعتصامي
 
 
طراحي سوالات تستي
 
 
 
6
88687022
اختر
نجفي
محمد حسين
دبير
بوئين زهرا
حنانه
 
 
طراحي سوالات استاندارد
 
 
 
7
88401601
رضوان
رحماني
اله وردي
دبير
تاكستان
صبا
 
 
سرگروه فعال
 
 
 
8
88801975
حميده
آزكي
محرم
دبير
تاكستان
كوثر
 
 
همكاري با گروه
 
 
 
9
88418609
ليلا
رضا زاده
حبيب
دبير
تاكستان
حضرت معصومه
 
 
طراحي كليپ
 
 
 
10
88419223
ليلا
طاهرخاني
ابراهيم
دبير
تاكستان
فردوس نرجه
 
 
مقاله
 
 
 
11
88430451
مريم
قاسم زاده
محمود
دبير
ناحيه 1قزوين
امامت
 
 
طرح درس
 
 
 
12
21853762
مهناز
اسماعيلي
محمد
دبير
ناحيه 1قزوين
ريحانه 2
 
 
مقاله
 
 
 
13
88780578
زهره
سرداري
محمد
دبير
ناحيه 1قزوين
فاطميه
 
 
طرح سوالات تستي
 
 
 
14
88412206
طيبه
گل بابا
عباسعلي
دبير
ناحيه 1قزوين
حجاب
 
 
نقد سوالات نهايي
 
 
 
15
76205751
بنفشه
جعفري
يعقوب
دبير
ناحيه 1قزوين
نسترن
 
 
نقد سوالات نهايي
 
 
 
16
88641821
اعظم
مافي
مهدي
دبير
ناحيه 1قزوين
فرزانگان
 
 
مقاله
 
 
 
17
88843540
كبري
شفيعي
ضيغم
دبير
ناحيه1 قزوين
ريحانه  2
 
 
عضو گروه فعال
 
 
 
18
51457090
حميد
اله وردي زاده
حسين
دبير
ناحيه1 قزوين
شهيد بابايي
 
 
سر گروه فعال
 
 
 
19
88684186
فاطمه
زاجكاني
محمد عيسي
دبير
البرز
مصلي نژاد
 
 
مسابقه علمي
 
 
 
20
88712104
حسين
ميرزايي
محرم علي
دبير
البرز
شاهد معلم
 
 
تدريس كارگاه آموزشي
 
 
 
21
88659644
رقيه
وادعيان
امراله
دبير
البرز
نرجس خاتون
 
 
طراحي نمونه سوال
 
 
 
22
67424802
مهوش
رضا پور
عيسي
دبير
البرز
فاطمه زهرا(س)
 
 
وبلاگ نويسي
 
 
 
23
55503996
بهجت
برخورداري
نبي اله
دبير
البرز
هنرستان حنانه
 
 
مقاله نويسي
 
 
 
24
88663544
رقيه
قاقزاني
محمود
دبير
البرز
حضرت زينب
 
 
طراحي سوال
 
 
 
25
88580508
علي
عباسي
نبات علي
دبير
البرز
شاهد پيامبر
 
 
سر گروه فعال
 
 
 
26
21853281
اعظم
شجاعي مهر
عباس
دبير
آبيك
ريحانه
 
 
محتواي الكترونيكي
 
 
 
27
88716221
فاطمه
يكه فلاح
كرمعلي
دبير
آبيك
نمونه دولتي سوره
 
 
طراحي سوالات استاندارد
 
 
 
28
88412125
زهرا
بيگم سيدي
كريم
دبير
آبيك
الزهرا
 
 
نقد كتاب دين و زندگي
 
 
 
29
88630765
مريم
مافي
قربانعلي
دبير
آبيك
متانت
 
 
مسابقه
 
 
 
 
اعلام نظر اداره حراست                                                                                                               اعلام نظر اداره ارزيابي عملكرد                                                                                           اعلام نظر تخلفات اداري
تاريخ و امضا                                                                                                                               تاريخ و امضا                                                                                                                         تاريخ و امضا
 
 
 
 
 
 
موضوع:چگونگی انتقال مفاهیم دینی به جوانان
گردآورنده:مریم مافی
شماره پرسنلی:88630765
هنرستان کاردانش متانت
آموزش و پرورش شهرستان آبیک
فهرست مطالب
عنوان                                                                                                                                       صفحه
چکیده .....................................................................................................................................4
پيش‏گفتار.................................................................................................................................5
چگونه مفاهیم دینی را به فرزند خود بیاموزیم......................................................................7
هدف و اهميت موضوع............................................................................................................11
باز نگری در روش های انتقال مفاهیم دینی..........................................................................12
مهمترین روشهای انتقال مفاهیم...........................................................................................15
بررسي موانع انتقال مفاهيم ديني به جوانان.........................................................................19
نتيجه گيري.............................................................................................................................22
منابع و ماخذ...........................................................................................................................24
 
چکیده
ضرورت نگاهي پويا و فراگير به آموزش ديني و روش‏هاي انتقال آن بر كسي پوشيده نيست. امروزه بشر گرفتار تجدد و نوگرايي، رويكرد نويني به معنويت، اخلاق و ارزش‏هاي ديني پيدا كرده و به خوبي دريافته است كه هدايت انسان به سوي تعالي تنها در پرتو آموزه‏هاي ديني امكان‏پذير خواهد بود. در نگاهي كلان، دين چيزي نيست جز معيار هدايت و عامل معنادهي و هويت‏بخشي به انسان. دين، نسخه‏ي رستگاري بشر است كه بايد براي انتقال مفاهيم پويا و ماناي دين و تربيت و تديّن دين و التزام دروني افراد، ساز و كارهاي مناسب فراهم آيد. به يقين، دين مبين اسلام در برنامه‏هاي اعتقادي، اخلاقي، عبادي و اجتماعي خود، تربيت متعادل در جنبه‏هاي گوناگون شخصيت آدمي تا رسيدن اين شگفت‏ترين آفريده‏ي الهي به كمال شايسته را محور قرار داده و روش‏هاي متناسب با هر رده‏ ي سني را در نظر گرفته است. تربيت ديني چه آن هنگام كه به اعتقاد و اخلاق معطوف است و چه هنگامي كه به عبادت و احكام توجه مي‏كند، چهره‏اي عقلاني دارد و حضور عقلانيت در اين گستره كاملاً برجسته است. در امور اعتقادي كه سنگ‏ بناي تدين به شمار مي‏رود، موجه و مدلل يافتن آن‏ها لازم و ضروري است و در پذيرش آن‏ها نمي‏توان بر فرد تحكم كرد. مربي در تربيت ديني بايد اصول بنيادين دين را به پشتوانه‏ ي عقلاني پرورش دهد كه البته اين مهم در عصر ارتباطات، كار ساده‏ اي نيست؛ زيرا اين عصر، پرسش‏هاي خاص خود را در برابر اعتقاد ديني به ميان آورده است.اينك يكي از آرمان‏هاي اسلام و انقلاب، تربيت نسلي معتقد به مباني دين، عامل به احكام و آداب الهي و برخوردار از سجايا و فضايل اخلاقي است. بايد با باروري باورهاي ديني در قشر جوان، تقوا و عفاف و ارزش‏هاي اسلامي را در ژرفاي وجدان آنان نهادينه سازيم. تحقق اين مهم ممكن نيست مگر با جريان‏ شناسي، زمان‏ شناسي، نيازسنجي، به‏ كارگيري روش‏هاي نوين انتقال و دشمن‏ شناسي.
 
 
پيش‏گفتار آموزش دين و دين‏داري، رسالتي است كه خداوند متعال بر دوش پيامبران و بندگان شايسته‏ي خويش نهاده است و از آنان مي‏خواهد انسان‏ها را به شناخت آفريدگار هستي، برپايي عدل و داد و فراهم آوردن توشه‏ي جهان ديگر رهنمون سازند. دين و دين‏داري در شكوفايي زندگي بشري، نقشي چشم‏گير و اساسي دارد. معرفت هستي شناسانه‏ي انسان دين‏دار، او را بر آن مي‏دارد تا بر پايه‏ي جهان‏بيني خود با در پيش گرفتن شيوه‏اي اصولي، براي رسيدن به هدف غايي زندگي دنيايي گام بردارد. نگاهي به رفتار پيشوايان ديني و اولياي الهي نشان مي‏دهد كه آنان با در پيش گرفتن برنامه‏هايي كوتاه‏مدت، ميان‏مدت و درازمدت براي هدايت بشر و آموزش مفاهيم ديني، رسالت الهي خويش را به انجام رسانده و شناساندن نياز اصلي زندگي و پاسخ‏گويي به آن را محور اساسي برنامه‏هاي پيام‏رساني خويش قرار داده‏اند. هنگامي كه اسلام در شبه جزيره‏ي عربستان پديدار شد، حضرت محمد صلي‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم چشم‏اندازي روشن و فراگير را فراروي انسان‏ها گشود. آن خاتم پيام‏آوران با تلاشي طاقت‏فرسا توانست جامعه‏ي آن زمان جزيره‏العرب را با پيامي انسان‏ساز و برخاسته از فطرت انساني آشنا كند. اين پيام نوين در قلب‏هاي بي‏آلايش نفوذ كرد و در چشم برهم‏زدني، سراسر شبه جزيره‏ي عربستان و سرزمين‏هاي پيرامون آن را درنورديد. اينك پس از گذشت قرن‏هاي بسيار از دوره‏ي رسالت رسول گرامي اسلام و ديگر پيشوايان هدايت‏گر، دين‏آموزان و انديشمندان ديني خود را با انبوهي از ابزارهاي نوين ارتباطي و رشد روزافزون تكنولوژي رو به رو مي‏بينند. اين وضعيت، دلسوزان جامعه‏ي اسلامي را واداشته است تا براي رساندن پيام ناب فرهنگ اسلامي به نسل جديد، راه‏كارهاي تازه‏اي بجويند. از يك نگاه، نسل جوان به دليل گرايش فطري به حقيقت‏جويي آموزه‏هاي معنوي، براي يادگيري اين مفاهيم، آمادگي دارد. با اين حال، وضعيت روحي و رواني ويژه‏ي دوران جواني، به طور طبيعي آنان را با آسيب‏هاي دروني و بيروني فراواني رو به رو مي‏سازد. در اين ميان، پيكان تهاجم فرهنگي غرب نيز نسل جوان جامعه‏ي ديني ما را نشانه رفته است و با بهره‏گيري از پيشرفته‏ترين ابزارهاي رسانه‏اي و رايانه‏اي مي‏كوشد آنان را به سوي اباحه‏گري و دين‏گريزي بكشاند. به همين دليل، شايسته است پژوهش‏گران عرصه‏ي دين از شيوه‏هاي سنتي دين‏آموزي، پا فراتر نهند و براي آموزش مفاهيم ديني به جوانان و مقابله با هجوم فرهنگ بيگانه، از ابزارهاي كارآمدي هم چون راديو و تلويزيون به درستي بهره گيرند. با توجه به اهميت و حساسيت موضوع ياد شده، اين نوشتار بر آن است تا برنامه‏ريزان، برنامه‏سازان و ديگر تلاش‏گران رسانه‏ي ملي را كه در راه به تصوير كشيدن مفاهيم ديني مي‏كوشند، با اصول و راه‏كارهاي پيام‏رساني ديني به جامعه به ويژه نسل جوان، آشنا كند. اين نوشتار كه در چهاربخش تهيه شده است، در بخش نخست، به تعريف مفاهيم كلي و چارچوب اصلي بحث مي‏پردازد. در بخش دوم، شناخت ويژگي‏ها و نيازهاي دوران جواني و رشد ديني در اين دوره را پي مي‏گيريم. در بخش سوم پس از دسته‏بندي مفاهيم ديني، با شيوه‏هاي پيام‏رساني ديني، برنامه‏سازي رسانه‏اي هم‏آهنگ با نيازهاي ديني و رسانه‏اي جوانان، موانع موجود بر سر راه پيام‏رساني ديني و الگوي فرآيند پيام‏رساني ديني، آشنا خواهيم شد. در بخش پاياني نيز پس از بررسي روش‏هاي پيام‏رساني ديني در رسانه، راه‏كارهاي خرد و كلان براي برنامه‏ريزان و برنامه‏سازان صدا و سيما، ارايه شده است.
 
 
 
 
 
چگونه مفاهیم دینی را به فرزند خود بیاموزیم؟
ما برای اینکه فرزندان خود را در خانه و مدرسه تحت تأثیر آموزش های دینی قرار دهیم باید دو اقدام اساسی انجام دهیم .
یکی اینکه برای آموزش های دینی بستر سازی کنیم . آن بستر را با یک گفتمان غیردینی هم می توانیم ایجاد کنیم . اگر فرزند ما می خواهد آموزش های دینی را به سهولت دریافت کند، باید یک مقدمات روحی برای او فراهم شده باشد . اگر این مقدمات در روح او باشد آماده ی پذیرش مفاهیم دینی خواهد شد. حتی این مفاهیم برای او جذاب هم خواهد بود . به سهولت یاد گرفته و به سهولت هم می تواند اجرا کند . چون مطابق با فطرت او است . پس ما باید یک سلسله آموزش های غیر دینی که در راستای مسائل دینی باشد ، برای فرزند خود داشته باشیم . با این کار یک مقدمه سازی روحی صورت بگیرد تا او آماده ی پذیرش شود .
کار دومی که باید انجام دهیم این است که با ادبیات و زبان کودکانه مفاهیم دینی را منتقل کنیم .
با زبانی مطابق با نوجوان و زبانی که او با آن ملموس است . ما در آموزش مفاهیم یک کار مستقیم داریم که باید با استفاده از کلمات و واژه هایی باشد، که برای کودک و نوجوان قابل فهم و ملموس باشد .
یکی هم باید کار مقدماتی انجام دهیم که زمینه ساز آموزش مفاهیم دینی است .
اینکه کودکان ناسزا گویی را راحت تر از مفاهیم بهتر یاد می گیرند، یک زمینه ی روحی دارد . زمینه ی روحی ناسزا گفتن این است که کودک با آن تخلیه ی هیجان کرده و خود را راحت می کند . کسی که این روحیه را پیدا کرد خیلی راحت ناسزا گفتن را یاد می گیرد . درست است که یاد گرفتن ناسزا خلاف فطرت انسان است. اما فطرت ما پشت پرده ی عادات روحی ما پنهان می شود . در واقع فطرت فعال نیست و باید کشف شود . ما به عنوان پدر و مادر و مربی وظیفه ی کشف فطرت را داریم .
در آموزش و پرورش اصولاً به آن، کشف استعداد می گویند نه کشف فطرت . برنامه ی تربیتی ما باید مبتنی بر کشف فطرت باشد نه کشف استعداد . پدر و مادر نیز باید این نقشه را پیاده کنند . کاری بکنند که کودک در درون خود زیبایی های معنوی را تقاضا کند . چه برسد به اینکه ما بخواهیم دین را به او یاد بدهیم و نپذیرد. ادب یک راز بزرگ در انتقال مفاهیم دینی است و مودب کسی است که هر موقع هرکاری که دوست داشته باشد انجام نمی دهد و دوست دارد طبق آئین نامه عمل کند .
سن هفت تا چهارده سالگی زمان این دوست داشتن است. اگر ما کودک خود را مودب تربیت کرده باشیم ، ناسزا گفتن یک مقدار برای او سخت بوده و کلمات زیبایی را که می شوند بسیار سریع یاد می گیرد . پس عادات روحی افراد در دریافت آموزش برای مفاهیم و رفتارهایی که در زندگی روزمره به آنها نیاز دارد ، خیلی موثر است .
ما باید از هفت سالگی ادب را برای فرزند خود شروع کنیم . و مقدمات ادب باید تا سن هفت سالگی صورت بگیرد. یعنی هم ادبیات متناسب و هم یاد دادن ادب هر دو از هفت سالگی آغاز می شود . ولی مقدمات این دو قبل از هفت سالگی است . قبل از هفت سالگی باید شما به بچه آرامش ، اطمینان و محبت بی قید و شرط بدهید . او را در آغوش گرم آزادی ، امنیت و آرامش قرار دهید . البته نه اینکه اگر بچه خواست به ضرر خود کاری انجام دهد باز هم ساکت باشیم . آنقدر به او آزادی بدهیم که زمانی که هفت ساله شد دیگر از این آزادی خسته شده باشد . از هفت سالگی برای اوآموزش ادب را شروع کنیم . این ادب در خانه و مدرسه تفاوتی ندارد . حتی می توانیم شش ماه قبل از آغاز این دوره به او بگوییم که در آینده تو باید این کارها را انجام بدهی. یعنی یک انضباطی برای او قرار دهیم که کاملاً متفاوت با دوره ی قبل از هفت سالگی باشد .
از سن هفت سالگی با کمک و مدیریت پدر و مادر مبارزه با نفس آغاز می شود . مبارزه با نفس یعنی مبارزه با دوست داشتنی ها . ما یک چیزهایی را دوست داریم برای اینکه نداشته باشیم . وگرنه زندگی شکل نمی گیرد . اینها همه مقدمات بیرونی آموزش های دینی است، تا بچه این فضا را درک کند .
در همین دوره ی هفت تا چهارده سال ما باید به کودک یاد بدهیم که طبق گفته ی خداوند ما انسان را درزجر آفریده ایم . این چیزی است که در طول دوره ی مدرسه و دانشگاه هیچ کس آموزش نمی بیند . اگر ما مقدمات بیرونی آموزش های دینی را داده باشیم ، نباید از ورود کودک خود در سن هفت سالگی به این فضا که ممکن هم است سخت باشد، بترسیم . در نتیجه آموزش مفاهیم دینی با ادبیات متناسب با فهم کودک خیلی آسان خواهد بود .
اگر شما کودک را تا سن هفت سالگی خوب تربیت کرده باشید و از هفت سالگی به بعد با او یک برخورد منطقی و اصولی داشته باشید، یکی از عطش های او این خواهد بود که برای عبادت خدا چکار کند . در این صورت او نماز را دوست خواهد داشت و پذیرش آن برای او راحت خواهد بود. چون در فطرت یک کودک است که به دنبال اطاعت می گردد . برعکس آن چیزی که افراد فکر می کنند برای ما سخت است که به کودک بگوییم باید اطاعت کند .
برای آموزش مفاهیم، ما نباید مستقیم به سراغ دین برویم . بلکه ابتدا باید به سراغ زندگی برویم. زندگی یعنی اینکه شما هر موقع هر غذایی را دوست داشتید و به هرمقدار نباید بخورید . زندگی یعنی اینکه از خوشی خود بگذرید و چیزی را به دیگری بدهید . ما خارج از حوزه ی دین ، محدودیت های زندگی را به کودک نشان دهیم . باید او بداند که دنیا محدودیت های بسیار فراوانی دارد . در این دنیا دین به عنوان یک منجی انسان را از مشکلات نجات می دهد .
دین می گوید که این دنیا سخت بوده و محدودیت در آن زیاد است. اما من به شما یک برنامه می دهم که بتوانید از این محدودیت ها به خوبی عبور کنید . دین به انسان محدودیت نمی دهد بلکه دنیا محدودیت می دهد . این تفکر اشتباه است که خیلی از افراد فکر می کنند دین به ما محدودیت می دهد و ما محدودیت های دینی را چطور به فرزند خود منتقل کنیم . دین راه لذت بردن از میان این همه محدودیت های موجود در دنیا را به ما یاد می دهد .
مثلاً یکی از مسائل انسان خواب و بیداری است و دوست دارد از خواب خود لذت برده و آرام بخوابد و در طول روز نیز با نشاط باشد . برای این مسئله دین به ما می گوید که باید صبح بین الطلوعین نخوابیم . این خواب مکروه است. یعنی اگر عادت کنید که بین الطلوعین نخوابید، در طول روز با نشاط خواهید بود . محدودیت و مشکل ما مسئله ی خواب و بیداری است . اینکه خوب بخوابیم و خوب بیدار شویم . دین به ما یک برنامه می دهد که لذت بخش ترین خواب و بیداری را داشته باشیم . دین می گوید که اول شب بخوابید . با شکم پر نخوابید . بین روز اگر توانستید یک ساعت بخوابید . این برنامه ی دین است، برای اینکه شما از خواب وبیداری لذت ببرید. اگر این مسائل را بدون نشان دادن محدودیت زندگی به کسی آموزش بدهید ، فکر خواهد کرد که دین حتی به خواب ما هم کار دارد و می خواهد جلوی آن را بگیرد . در این صورت از دین زده می شود .
دین به عنوان یک فرشته ی نجات در بستر محدودیت های زندگی برنامه ی بهره برداری از زندگی خوب را به انسان یاد می دهد . ابتدا زندگی را برای ما شیرین کرده وسپس بندگی را برای ما قرار می دهد . و با این کار زندگی را برای ما شیرین تر می کند . ما در زندگی شیرین رشد خواهیم کرد و می توانیم بندگی بهتری برای خدا داشته باشیم .
پس ما باید ابتدا مقدمه ی دین را به فرزندان خود بیاموزیم . مقدمه ی دین ، درک حقیقت زندگی است . اولین و تنها نامه ای که در صدر اسلام برای آموزش دین به جوان نوشته شده ، نامه ی سی و یکم نهج البلاغه است
. امیر المومنین (ع) به عنوان بزرگ استاد دین برای همه ی ابناء بشر بعد از پیامبر (ص) این نامه را نوشته است .
ایشان در ابتدای نامه چهارده وصف از جوان ها نوشته اند. اکثر این چهارده وصف ، وصف زندگی است . اینها وصف تلخی های زندگی است . این نامه روان ترین نامه به یک جوان است، اما در آغاز جوان ها را با واقعیت روبرو می کند .
ایشان در ابتدا می فرماید : به فرزندم که به آرزوهای خود نخواهد رسید . این کلمات تکلیف انسان را با زندگی روشن می کند . به همین خاطر که انسان نمی تواند به همه ی آرزوهای خود برسد ، دین مانند فرشته ی نجات یک برنامه ای را برای آن ارائه می کند . ما هنوز زندگی را نشناخته ، می خواهیم بندگی را بشناسیم . ما زندگی را اینگونه می شناسیم : هفت سال اول زیبایی های زندگی را می بینیم . نسبت به همه چیز حسن ظن پیدا کرده و مثبت نگری ما تقویت می شود . از هفت سال دوم یک برنامه ی اختیاری ، انتخابی برای درگیر شدن با سختی های زندگی داریم . ما در این زمان باید به فرزند خود یاد بدهیم که زندگی یک مبارزه ی شیرین است . نباید به آنها دروغ بگوییم که انشاء اله در آینده همه چیز خوب خواهد بود. باید به او بگوییم که انشاء اله در برخورد با مشکلات قوی باشی و همیشه آمادگی برخورد با سخت ترین مشکلات را داشته باشی . و این مشکلات باعث رشد تو شود . وقتی که کسی متوجه شد که اساساً زندگی یعنی مبارزه با هوای نفس ، دین که برنامه ی مقابله با هوای نفس است را راحت می پذیرد .
هدف و اهميت موضوع
آموزش دين و انتقال مفاهيم ديني براساس ويژگي‏هاي گيرنده، زمان، ابزارهاي موجود و نوع پيام، به روش‏هاي گوناگون انجام مي‏شود. تفاوت سطح معرفتي مخاطبان، ما را وادار مي‏كند تا براي هر گروهي از مخاطبان، پيام ديني متناسب فرستاده شود. وضعيت جهان معاصر و ابزارهاي موجود نيز به ما مي‏گويد كه بايد مفاهيم ديني را افزون بر شيوه‏هاي سنتي ارتباطي، در قالب‏هاي نوين رسانه‏اي عرضه كنيم. نسل جوان ما در آغاز هزاره‏ي سوم، در دنيايي چند صدايي و در انبوه پيام‏هاي گوناگون و بيشتر متضاد با يكديگر و متفاوت با باورهاي اجتماعي‏اش، رشد مي‏كند. در اين ميان، تلاش آموزش‏دهندگان دين و فعاليت‏هاي ارزش‏گستر زماني اثرگذار و تثبيت‏شده خواهد بود كه افزون بر شناخت نيازهاي اين نسل، در به‏كارگيري ابزارهاي پيام‏رساني نيز براساس بينشي درست و آينده‏نگر رفتار كنند. بايد پذيرفت كه بسياري از جوانان ما به دليل آموزش‏هاي نامناسب، دين را تنها در رفتار افرادي ديده‏اند كه به دين منسوب هستند و براساس همين شناخت، داوري مي‏كنند. از آن‏جا كه گاهي اين رفتارها با روحيه‏ي اصيل دين سازگارنيست، در جوان نيز اثر منفي بر جاي گذاشته و آنان را دين‏گريز كرده است. با اين حال، با توجه به اقبال فطري جوان به ارزش‏هاي ديني و توانايي‏هاي رسانه‏اي موجود، مي‏توان اميد داشت كه روش‏هاي آموزش ديني را به صورت درست و منطقي، سامان‏دهي كرد و بيش از پيش بر بازدهي آن افزود. در اين بخش، پس از دسته‏بندي و برشمردن ويژگي‏هاي انتقال و ارتباط به بررسي، گونه‏ها و اركان انتقال مفاهيم ديني مي‏پردازيم. هم‏چنين به دليل اهميت تلويزيون در ميان رسانه‏ها، آن را در بخش جدايي مي‏گيريم. در اين بخش، پس از بررسي روند تحول وسايل ارتباطي در اسلام و بيان چند ديدگاه درباره‏ي تلويزيون، بحث شناخت ماهيت تلويزيون را پيش مي‏كشيم. در ادامه، با نشان دادن مسير حركت يك فرد براي دين‏دار شدن، به الگوي انتقال مفاهيم ديني مي‏پردازيم كه هسته‏ي اصلي اين بخش است. در پايان، موانع موجود بر سر راه انتقال مفاهيم ديني بررسي مي‏شود.
باز نگری در روش های انتقال مفاهیم دینی
امروزه مخالفان از سخت افزارها و نرم افزارهاي مدرن براي تهاجم به اسلام و ايجاد شبهه افكني در ميان جوانان استفاده مي كنند كه بايد براي مقابله با آنها ، متقابلا از شيوه ها و روش هاي متناسب با نيازهاي نسل جوان استفاده كرد.
بر کسی پوشیده نیست که امروزه بشر گرفتار تجدد و نو گرایی و تغییر ذائقه شده و طبیعتا رویکرد نوینی به اخلاق، معنویت و ارزش های دینی پیدا کرده است، در نگاهي كلان، دين چيزي نيست جز معيار هدايت و عامل معنا دهي و هويت‏بخشي به انسان. دين، نسخه‏ي رستگاري بشر است كه بايد براي انتقال مفاهيم پويا و ماندگار آن و ایجاد یک تربيت دينی و ملتزم کردن افراد به دستورات آن، ساز و كارهاي مناسب فراهم آيد. به يقين، دين مبين اسلام در برنامه‏هاي اعتقادي، اخلاقي، عبادي و اجتماعي خود، تربيت متعادل را محور قرار داده و روش‏هاي متناسب با هر رده‏ي سني را در نظر گرفته است. از يك نگاه، نسل جوان به دليل گرايش فطري به حقيقت‏جويي و حرکت خود جوش به سمت آموزه‏هاي معنوي، براي يادگيري اين مفاهيم، آمادگي دارد. با اين حال، وضعيت روحي و رواني ويژه‏ي دوران جواني، به طور طبيعي آنان را با آسيب‏هاي دروني و بيروني فراواني رو به رو مي‏سازد. در اين ميان، پيكان تهاجم فرهنگي غرب نيز نسل جوان جامعه‏ي ديني ما را نشانه رفته است و با بهره‏گيري از پيشرفته‏ترين ابزارهاي رسانه‏اي و هزینه کردن سرمایه های کلان مي‏كوشند آنان را به سوي اباحه‏گري و دين‏گريزي بكشاند. به همين دليل، شايسته است پژوهش‏گران عرصه‏ي دين از شيوه‏هاي سنتي دين‏آموزي، پا فراتر نهند و براي آموزش مفاهيم ديني به جوانان و مقابله با هجوم فرهنگ بيگانه، از ابزارهاي كارآمد تر و متناسب با مقتضیات زمان به درستي بهره گيرند. تربيت ديني چه آن هنگام كه به اعتقاد و اخلاق معطوف است و چه هنگامي كه به عبادات و احكام توجه مي‏كند، چهره‏اي عقلاني دارد و حضور عقلانيت در اين گستره كاملاً برجسته است. در امور اعتقادي كه سنگ‏بناي تدين به شمار مي‏رود، موجه و مدلل يافتن آن‏ها و انتقال عقلانی مفاهیم دینی، لازم و ضروري به نظر می رسد، مربي در تربيت ديني، بايد اصول بنيادين دين را به پشتوانه‏ي عقلاني پرورش دهد و سپس آن را به جوانان عرضه کند. آشنايي دقيق با پرسش‏هاي دوران جديد، تلاش براي مدلل ساختن اعتقادات ديني و تصحيح برداشت‏هاي نادرست از آموزه‏هاي دين، رسالت سنگين متوليان فرهنگي را دو چندان مي‏كند. بايد دانست عصر ارتباطات و چالش‏هاي همراه آن، مانعي بر سر راه تربيت ديني نيست، بلكه منطق تربيت ديني، منطق مقاومت و حركت در برابر موج‏ها و جريان‏ها و گاه مهار كردن آن‏هاست و این امر مهم جز با به کار گیری روش های نوین در انتقال آموزه های دینی و عرضه مناسب آن به جوانان امکان پذیر نخواهد بود. یکی از مشکلات عمده ای که امروزه بر سر راه جامعه دینی ما قرار گرفته و ذهن کسانی که دغدغه دینی دارند را به شدت می آزارد، این است که اکثر مبلغان و مروجان اسلامی، پایه های دین را با پشتوانه عقلانی پرورش نمی دهند و مباحث اعتقادی، بیشتر جنبه تعبدی پیدا کرده است در صورتی که قرآن کریم و متون دینی، اعتقادی را که از روی تعبد باشد مردود می داند و از آن به عنوان ایمان تقلیدی که فاقد اعتبار است نام می برد، حتی مسایلی از قبیل حلیت و حرمت نیز امروزه باید با پشتوانه عقلانی و علمی به مردم عرضه شود تا یکی از خصوصیات بارز دین ما که محترم شمردن و ارزش دادن به عقل است پر رنگ تر جلوه کند و فرق دین اسلام با باقی ادیان که می گویند تثلیث در عین توحید و در مقابل قابل هضم نبودن چنین مساله ای می گویند: ایمان بیاور تا بفهمی! که فهم پاداش ایمان است! روشن شود. لزوم ارائه ی مستدل و منطقي معارف اسلامي به منظور تأثيرگذاري در لايه هاي عميق ذهن مخاطب امری ضروری و حیاتی است. از دیگر مسایلی که متاسفانه متولیان امر تبلیغ دین و مخوصوصا روحانیون از آن غفلت کرده اند، این است که امور دینی و آموزه های اسلامی هیچگاه در قالب هنر مطرح نشده است و بسیار کم اتفاق افتاده است که متولیان امر تبلیغ و ترویج دین، مسایل دینی را با هنر در هم آمیزند، این امر در افغانستان به تمام معنی مهجور مانده و به صورت تک بعدی به آن نگاه می شود. فرمایش حضرت آیه الله العظمی امام خامنه ای در خصوص این مساله نشان گر اهمیت مطرح شدن دین در قالب هنر است،: «هیچ اندیشه ای تا زمانی که در قالب هنر ارائه نشود جاودانه نخواهد شد.» امروزه مخالفان از سخت افزارها و نرم افزارهاي مدرن براي تهاجم به اسلام و ايجاد شبهه افكني در ميان جوانان استفاده مي كنند كه بايد براي مقابله با آنها ، متقابلا از شيوه ها و روش هاي متناسب با نيازهاي نسل جوان استفاده كرد.
متاسفانه وجود دشمنی در حال تهاجم، و به فکر ضربه زدن به اسلام آن هم با شیوه های مدرن و زیبا و جذاب برای نسل جوان، توسط آحادی از جامعه ی روحانیت جدی تلقی نمی شود. گستردگی ابزارهای به کار گرفته شده از سوی دشمنان، از رادیو و تلویزیون و سینما و چاپ نشریات و کتب تا ماهواره و اینترنت، ضرورت فعالیت تبلیغی روحانیت و سختی های این کار و بطور طبیعی تخصص های لازم برای چنین تبلیغی را بیش از پیش نمایان کرده است. امروزه تجدید نظر در باب شیوه های انتقال مفاهیم دینی و توجه به نیاز های عصر حاضر و استفاده از ابزار های مدرن برای این امر ضروری به نظر می رسد. در عصر حاضر که غرب با استفاده از تمام امکانات می کوشد تا جوانان را به دین گریزی و حتی دین ستیزی بکشاند، باید پا را از روش های سنتی و متعلق به نسل قدیم فراتر نهیم و از روش های نوین در امر تبلیغ دین استفاده کنیم.
از مهمترین روشهای انتقال مفاهیم دینی می توان به موارد ذیل اشاره کرد
۱. استفاده از کتاب از جمله روش‌های انتقال مفاهیم دینی، می‌توان به مطالعه کتاب‌های مذهبی، داستان‌های قرآنی، مباحث احکام نوجوانان و شرح زندگی بزرگان و عالمان دینی اشاره کرد.
۲. بیان حکمت عبادات یکی از کارهای همیشگی و تدریجی والدین، بیان علت و حکمت برخی دستوران دینی است. پدر و مادر بایستی با توجه به درک کودک، این کار را با زبانی ساده و شیرین و در فضایی آرام و صمیمی بیان کنند.
۳. اهمیّت دادن به سنّ تکلیف یکی از دیگر از وظایف والدین در حین آغاز سنّ تکلیف فرزندشان، این است که برای او جشن تکلیف برگزار کنند و معنا و فلسفه آن را برای فرزند خود بیان نماید. یکی از بزرگان دین به نام سید بن طاووس(ره) نه تنها به سالروز مکلّف شدن خود اهمیّت می‌دهد و از آن روز به عنوان بزرگ ترین عید یاد می‌کند، بلکه به فکر می‌افتد تا جشنی برای بالغ شدن فرزند خود ترتیب دهد و از آن روزِ فراموش نشدنی، تجلیل فراوان به عمل آورد.
۴. ایجاد انگیزه توجه داشته باشیم که معمولاً اجتناب نوجوانان از انجام امور دینی، ناشی از نوعی روحیه «راحت طلبی» و «سستی» در آنهاست؛ لذا والدین باید با درنظر گرفتن راه کارهای اصولی، میل به انجام فرایض را در آنها ایجاد کنند. قرآن می‌فرماید: و أمر أهلک بالصلوه و اصطبر علیها؛۲  خانواده ات را به نماز امر کن و بر آن صبر داشته باش.
این وادار کردن، در سال‌های آینده که کودک ما به سنین جوانی می‌رسد، باید جای خود را به مدارا کردن بدهد.
در صورت  روی گردانی فرزندان از نماز و عبادت، به جای بروز حرکت‌های هیجانی و عصبانی، ترتیبی اتّخاذ کنید تا او به ارزش، دلیل و هدف این گونه امور پی ببرد و اهمیّت انس با خالق و مناجات با او را در یابد. این هم راهی را با محبّت، منطق، سعه صدر و حوصله توأم سازید و هیچ گاه فرزندتان را به سبب کوتاهی در انجام عبادات، در حضور دیگران سرزنش نکنید. از طرفی در جهت برقراری رابطه دوستی فرزندتان با نوجوانان هم سنّ و سال که اهل نماز و عبادتند، گام برداشته و با افراد شرافتمند و متدیّن روابط خانوادگی برقرار کنید.
۵. تناسب موقعیت زمانی و مکانی بیان مسائل دینی و وظایف شرعی بایستی متناسب با فهم، درک، موقعیّت و شرایط محیط افراد باشد. حجه الاسلام قرائتی توصیه می‌کند که برای جوان امروزی این حدیث را نخوانید که : «الغیبه أشدّ من الزّنا؛ ۳ گناه غیبت، بیش تر از زناست»، چون او با برداشت ناصحیح، قُبح زنا را نادیده می‌گیرد.
 طریقه آشنایی با خدا برای پرداختن به مباحث دینی، باید قبل از هر چیز فرزند خود را با خدا آشنا کرده و اهمیّت ارتباط با او را به وی گوشزد کنیم؛ مثلاً می‌توان برای رفع نیازهای مادی، او را به صفت رزاقیّت خداوند توجّه داد.
مرحوم آیت الله شاه آبادی (ره) استاد عرفان حضرت امام خمینی (ره) توصیه می‌کرد که اگر به عنوان مثال، فرزند شما نیاز به کفش دارد، گرچه شما نیاز به کفش دارید، گرچه شما دیر یا زود آن را تهیه خواهید کرد، به فرزند خود بگویید : «عزیزم، بابا باید پول داشته باشد. مگر نمی‌دانی خدا روزی رسان است؟ پس از خدا بخواه زودتر به پدر پول بدهد تا برایت کفش بخرد». این کودک قطعاً دعا خواهد کرد وپدر نیز قطعاً پولی به دست خواهد آورد. پس کفش را از خدا می‌داند و عاشق خدا می‌شود؛ یعنی از همان کوچکی می‌آموزد که پدر فقط واسطه رزق و روزی است. ۴ در این صورت، پدر دست فرزندش را در دست خدا گذاشته است.
روش عقلی فردی، پسر ۵ ساله خود را نزد امام صادق (ع) آورد و گفت: این بچه مرا کلافه کرده است؛ مدام سؤال می‌کند که خدا را به من نشان بده و من نتوانسته ام جواب او را بدهم. امام (ع) فرمودند: من، به او یاد می‌دهم. سپس بدون آن که کودک متوجه شود، امام (ع) دستور داد مقداری شکر در آب حل کرده و بیاورند. وقتی آن را آوردند، امام رو به کودک کرده وفرمود: بنوش! سپس از او سؤال کرد: چه مزه ای می‌دهد؟ کودک گفت: شیرین است. حضرت فرمود: چرا شیرین است؟ او گفت: حتماً قند یا شکر داخل آن است. امام از کودک خواست که قند یا شکر را در آب نشان دهد. کودک گفت: از مزه اش می‌فهمم.
 امام (ع) نیز فرمود: آفرین! خدا هم در این عالم حضور دارد و همان لذّت‌هایی که از مشاهده کوه، دشت، طبیعت و بهره مندی از خوردنی‌ها و دیگر زیبایی‌ها می‌بری، بیان گر حضور خالق آنها یعنی خداست که با چشم نمی‌توانی اورا دید. بنابراین همه این نعمت‌ها و لذّت‌ها از جانب خداست؛ همان طور که شیرینی آب لیوان، به سبب وجود شکر است.
روش قلبی استدلال و راه میان بُر در فهماندن مطالب به فرزندان، «شیوه قلبی» است؛ یقین و باورِ دل، غیر از دانستن و علم و آگاهی است؛ که این باور ؟؟ لحظه ایجاد نمی‌شود و برای دست یابی به آن باید مداومت و استمرار داشت.
فردی از پیامبر (ص) درخواست کرد خدا را به او نشان دهد. حضرت فرمود: استدلال عقل می‌خواهی یا قلبی؟ گفت: عقلی نمی‌خواهم، چون این استدلال را زیاد شنیده ام و آن رابلدم و می‌دانم که «این ساختمان سازنده ای دارد، پس این عالم هم سازنده ای دارد و آن خداست». استدلال قلبی می‌خواهم پیامبر (ص) فرمود: آیا مشکل خود را با کسی بیان کرده ای؟ آن فرد گفت: معمولاً نمی‌گویم.پیامبر (ص) فرمود: وقتی در اوج تنهایی هستی، آیا یک نفر از درون وجودت به تو نمی‌گوید که من کمکت می‌کنم؟ و تو، او را حسّ می‌کنی، ولی نمی‌بینی. آن فرد گفت: آری، من چنین
حسّ و موقعیّتی داشته ام. پیامبر (ص) فرمود: همانا آن ندای خداست.
 استفاده از موقعیت‌ها بنابراین بیاییم از موقعیّت‌های به دست آمده برای آموزش دینی و تحکیم باورهای اعتقادی فرزندانمان استفاده کنیم؛ مثلاً هنگام تصادف و حوادث دیگر که به خیر می‌گذرد، به کودک بگوییم: «این امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشّریف) بود که دست ما را گرفت». ولی اغلب از این کار غفلت کرده و کم تر از این شیوه استفاده می‌کنیم
 
 
 
 
بررسي موانع انتقال مفاهيم ديني به جوانان
در بخش‏هاي گذشته كوشيديم با مخاطبِ جوانِ رسانه همراه شويم و پس از آشنايي با نيازهاي فردي و رسانه‏اي او، الگويي را معرفي كنيم كه بتواند همانند يك تابع، بيانگر متغيرهاي گوناگون تأثيرگذار و نشان‏دهنده‏ي ميزان تأثير هر عامل باشد. بي‏شك، وجود تنها يك وسيله‏ي ارتباطي ميان فرستنده‏ي پيام و مخاطب،براي انتقال پيام و برقراري ارتباط، كافي نيست. از ميان برداشتن موانع يا كاستن آن‏ها براي برقراري يك ارتباط سودمند و پيوسته، ضروري است. در غير اين‏صورت، پيام‏هاي فرستاده‏شده در پشت موانع انباشته مي‏شوند يا بدون بهره‏برداري مناسب از گذرگاه ارتباطي خارج مي‏شوند. بديهي است برنامه‏سازان نمي‏خواهند دسته‏اي از داده‏ها را به مخاطب انتقال دهند و او آن‏ها را در گوشه‏ي ذهنش انبار كند. به ديگر سخن، رسانه در برابر انتقال مفاهيم ديني منتظر مي‏ماند واكنش‏ها و رفتارهاي فرد آموزش‏يافته‏ي ديني را دريافت كند. رسانه در پي آفرينش مجموعه‏اي از باورها و پندارهاست كه در ذهن مخاطب، دروني شود. با اين‏حال، موانعي بر سر اين راه وجود دارند. موانع انتقال مفاهيم ديني، بحث تازه‏اي نيست. پيشينه‏ي اين موضوع به زمان آفرينش ابوالبشر آدم عليه‏السلام باز مي‏گردد. هنگامي كه آدم عليه‏السلام و حوا از دستور الهي درباره‏ي نزديك نشدن به درخت ممنوعه، سرپيچيدند، بزرگ‏ترين مانع رخ داد كه همان حضور شيطان بود. آنان به بيان ارشادي خداوند توجه نكردند كه فرمود: «اِنَّ الشَّيطانَ لَكُما عَدوٌّ مُبين»1 و شيطان آنان را به راحتي فريفت. براساس آن‏چه درباره‏ي دوره‏هاي پيمودني انسان براي دين‏دار شدن گفتيم، بايد دانست مانع در يك يا برخي از مراحل چهارگانه‏ي گرايش، يادگيري، پاي‏بندي و دروني‏سازي، پديدار خواهد شد. براي نمونه، مخاطب جواني كه بر اثر پرورش نادرست نهادهاي خانواده، مدرسه يا گروه‏هاي همسالان، ذهنيت منفي نسبت به دين و مفاهيم ديني پيدا كرده، در همان مرحله‏ي ابتدايي گرايش، دچار مشكل شده است. بنابراين، وي هيچ‏گاه به مراحل ديگر نخواهد رسيد، حتي اگر بارها برنامه‏اي با محتواي ديني را از آغاز تا پايان از تلويزيون تماشا كند. هم‏چنين جواني كه تحصيلات، شرايط و فرهنگِ موجود در دبيرستان و دانشگاه، او را به دين‏گريزي و حتي دين‏ستيزي و فرار از زندگي ارزش‏مدارانه كشانده است، قدرت و جسارتِ پيمودن مراحل چهارگانه را نخواهدداشت. در مرحله‏ي يادگيري نيز همين موانع رخ خواهند داد. اگر در هر يك از مرحله‏هاي پيش از يادگيري، اختلالي روي دهد، فرآيند يادگيري با مشكل روبه‏رو خواهد شد. براي نمونه، جواني كه جز برنامه‏هاي ورزشي، ديگر برنامه‏هاي تلويزيون را تماشا نمي‏كند، هيچ‏گاه با پيام‏هاي ديگر مانند پيام‏هاي ديني، روبه‏رو نمي‏شود. هم‏چنين اگر بنا به دلايل گوناگون، به برنامه يا پيام داده شده، توجه كافي صورت نگيرد، فرآيند يادگيري از حركت بازخواهد ايستاد. اگر مخاطب جوانِ رسانه، مراحل رويارويي و توجه را بپيمايد، ولي پس از مقايسه‏ي برآيند فرهنگي، اخلاقي يا اجتماعي جامعه نتواند پيام رسانه را با وضعيت جامعه‏اي كه در آن زندگي مي‏كند (مدرسه، دانشگاه، محل كار و...) شبيه‏سازي كند، در مرحله‏ي ادراك و تأييد پيام، مانع ايجاد شده است. در اين حالت، چون احساس ناهمگوني با جامعه براي او رخ داده است، شوق و انگيزه‏ي كافي براي يادگيري در او پديد نخواهد آمد. موضوعِ شوق و آمادگي، در تعهد عملي و پاي‏بندي نيز نقش اساسي دارد. در صورتي كه پس از يادگيري، شوق كافي براي دست‏يابي به فايده و نتيجه‏ي عمل در مخاطب پديد نيايد، او به آموخته‏ي خود، عمل نخواهدكرد. اگر عوامل دروني فردي و عوامل بيروني جامعه را در رفتار انسان اثرگذار بدانيم، توجه به تأثير هر دو جنبه ضرورت پيدا مي‏كند. ممكن است رسانه با ارسال پيام و مفاهيم ديني و ارزشي از جوان بخواهد كه براي يادگيري و پاي‏بندي به آن‏ها به پاخيزد، ولي عوامل بيروني اجتماعي هم‏چون: خانواده، مدرسه، همسالان و...، جهت ديگري را نشان دهد. در اين صورت، فرآيند انتقال به سرانجام نخواهد رسيد. بر فرض اين‏كه جوان بخواهد به همه‏ي آموخته‏هاي خود عمل كند، ولي ناهمگون بودن رفتار او با وضعيت عيني جامعه از تأثيرگذاري آموخته‏هايش خواهد كاست. «ميزان پيوستگي جوان با جامعه كه يكي از اهرم‏هاي ساختاري نگه‏دارنده‏ي هنجارهاي اجتماعي است، از خانواده آغاز و سپس دروني مي‏شود، ولي جامعه نيز بايد شرايط عيني هم‏رنگي جوان را فراهم كند. از ديدگاه جامعه‏شناسان، كنترل اجتماعي اعتقاد به هنجارهاي رسمي اجتماعي هميشه نمي‏تواند موجب بروز رفتار موافق با هنجارها از سوي جوان شود؛ زيرا نيروهاي خارجي يا ساختاري جامعه، گاه حافظ و گاه مانع قبول هنجارهاي رسمي مي‏شوند. اين امر به‏ويژه درباره‏ي جواناني صادق است كه هنجارها و ارزش‏ها هنوز به طور كامل در آن‏هاشكل نگرفته است»
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
نتيجه گيري:
با بررسي و مطالعه انجام شده در روش ها و شيوه هاي تعليم وتربيت اسلامي، برگرفته از سيره نبوي ملاحظه مي شود كه تربيت اسلامي ، شاگرد را، انساني داراي احساس ، عقل و اختيار مي بيند وبراي او جايگاه انساني قائل است .براي معلم در مقابل تربيت شاگرد، وظايف و ويژگي هاي خاصي تعريف مي كند، تا او بتواند به نحو احسن زمينه هاي رشد و ارتقاء شاگرد را به سوي كمال انسانی و قرب الي الله فراهم آورد. اسلام به بهترين شيوه رابطه بين معلم وشاگرد را تعيين كرده است.  بطوري كه حتي در مترقي ترين سيستم هاي آموزشي جهان طرحي چنين جامع و كامل ديده نمي شود . امروزه متاسفانه برنامه ريزان نظام آموزشي كمتر به دنبال ساختن الگويي مناسب از تعليم و تربيت براساس سيره نبوي هستند و به مصداق آب در كوزه و ماتشنه لبان مي گرديم، با وجود اين منابع اصيل و ارزنده، در سيستم هاي آموزشي ساير كشور ها بدنبال شيوه هاي تعليم وتربيت موثر هستند.اسلام معلم را به عنوان پدر روحاني معرفي مي كند ومي گويد :اب علمك يعني يكي از پدران تو معلمي است كه بتو دانش مي آموزد ، چه بسا ارزش چنين پدري از پدر واقعي نيز بيشتراست.زيرا معلم فرزند را تغذيه معنوي مي كند. بنابراين تمام حقوقي كه در باره پدر ومادر در اسلام ياد آوري شده است ، بطور كاملتري بايد در باره معلم رعايت گردد.نكته اساسي كه در اينجا بايد مطرح گردد اين است كه موقعيت علم وتعلم براي شاگردان را باید كاملاً تبيين نموده و به او تفهيم كرد كه از نظر اسلام دانش آموز مقام و موقعيت والايي را داراست رسول خدا (ص) فرمودند:
هر كه براي رضاي خدا دنبال دانش برود همانا به راه بهشت مي رود و فرشتگان بخاطر خشنوديش بال هاي خود را به زير قدم هاي او مي گسترانند وتمام موجودات آسماني و زميني براي دانش آموز طلب رحمت و استغفار مي نمايند حتي ماهيان دريا.معلم نيز در تربيت اسلامي نقش حساس پدر روحاني را از طريق بكارگيري شيوه ها و روش هاي صحيح ايفا نمايد. نكات ظريف تربيتي  كه درسيره نبوي وجود دارد را در درجه اول خود بياموزد و تلاش نمايد با تهذيب نفس ،خويشتن را آماده پذيرش مسئوليت خطير معلمي نمايد و در درجه دوم درمورد تربيت و ارتباط با شاگردان خود اين نكات را بكار گيرد.از طرفي نقش حساس ومهم والدين را نيز در امر تربيت فرزندان نمي توان ناديده گرفت. معلم ضمن توجه به وظايف خود، به والدين نيز در شناخت وظايف وكاركردهاي والديني، كمك مي كند .در اينجا به برخي از اين نقش هاو وظايف مي توان اشاره كرد: والدين در جهت تقويت باورهاي ديني فرزندان ،نقش الگويي ايفا مي كنند.باتوجه به ويژگي هاي انساني ،روحيه الگوپذيري بويژه در دوران كودكي ،مسئوليت والدين را در برابر فرزندان بيشتر وبزرگتر مي كند.هر گونه رفتار وگفتار والدين مي تواند اثر مستقيم بر تربيت فرزندان داشته باشد. شكل گيري ويژگي هاي شخصيتي فرزندان ،در دوران كودكي ،نقش والدين را در امر تربيت ديني و آموزه هاي مذهبي ،تقويت مي كند. والدين فرزندان را به مطالعه وبهره گيري از منابع آموزش ديني تشويق مي كنند.والديني كه خوداهل مطالعه وتوجه به تكاليف ديني ومذهبي هستند وبخشي از وقت خود را به مطالعه اختصاص مي دهند؛با دراختيار قراردادن كتب مفيد ومناسب سن فرزندان ،آنان را با مطالعه ويادگيري مانوس مي كنند. والدين ،زمينه رشد وشكوفايي استعدادهاي فرزندان را فراهم نموده واين استعدادها را در جهت تربيت ديني هدايت مي كنند.
 
 
 
 
 
منابع و ماخذ:
1-      ابراهیم زاده، عیسی، فلسفه تربیت، 1370، انتشارات دانشگاه پیام نور
2-      باقری، خسرو، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، 1379، انتشارات مدرسه
3-      برازش، معجم بحار الانوار، 1372، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
4-      پاینده، ابوالقاسم، ترجمه نهج الفصاحه، 1366،  چاپخانه آسمان
5-      جلوه های معلمی استاد مطهری، 1372، انتشارات مدرسه، تهران
 
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه پانزدهم اسفند ۱۳۹۳ساعت 18:58  توسط رحمانی نیا  | 

بسمه تعالي

دبيران محترم دين و قرآن استان قزوين در برخورد با هر گونه سوال و شبهه ، اعم از متن كتب ديني و زندگي يا سوالات مطرح شده از سوي دانش آموزان در وبلاگ گروه دين و زندگي استان قزوين مطرح، تا انشالله پاسخ مناسب با توجه به منابع و مراجع معتبر داده شود.

از حسن توجه همكاران گرامي تقديرو تشكر مي شود.

با سپاس فراوان حجت اله رحماني نيا - سرگروه ديني استان

+ نوشته شده در  پنجشنبه پانزدهم آبان ۱۳۹۳ساعت 18:39  توسط رحمانی نیا  | 

بسمه تعالي

اداره كل آموزش و پرورش استان قزوين

نمونه برگ شماره (3) برنامه سالانه تكنولوژي و گروه هاي آموزشي متوسطه

گروه ديني و قرآن استان قزوين سال تحصيلي 94-1393

رديف

برنامه

رديف

فعاليت

واحد

مقدار

زمانبندي

 

 

 

 

 

الف

 

 

 

 

طراحي آموزشي

1

تشكيل جلسات با سرگروههاي محترم آموزشي

دوره

2

در دو نيمه سال تحصيلي

2

فراخوان دبيران جهت شركت فعال در برنامه هاي مصوب-

دوره

1

تا پايان آبان

3

تهيه برنامه عملياتي و نحوه ارزيابي گروه هاي آموزشي

دوره

1

مهرماه

4

حضور در گردهمايي دبيرخانه راهبري

دوره

نياز

طول سال تحصيلي

5

بازديد از مناطق و نواحي استان

دوره

نياز

طول سال تحصيلي

6

طراحي و توليد بسته آموزشي جهت كتاب دين و زندگي (3)

دوره

نياز

طول سال تحصيلي

7

طراحي فضاي مَجازي پرسش و پاسخ درس دين و زندگي

دوره

نياز

مهرماه

8

تحليل وضعيت آموزشي

 

دوره

 

1

طول سال تحصيلي

9

گسترش مكاتبات الكترونيكي

دوره

نياز

طول سال تحصيلي

 

 

ب

 

نوآوري و خلاقيت

10

تهيه كليپ هاي آموزشي

برنامه

نياز

نيمه اول سال تحصيلي

11

مسابقه وبلاگ نويسي

مسابقه

1

نيمه سال تحصيلي

12

مسابقه مقاله نويسي

مسابقه

1

نيمه سال تحصيلي

 

ج

نقد و بررسي محتوا

13

نقد و بررسي سوالات نهايي خرداد 93پايه سوم و چهارم

برنامه

2

آذر ماه

 

14

نقد كتب درسي دين و زندگي

دوره

4

در طول سال تحصيلي

 

 

د

 

 

سنجش و ارزشيابي

15

طراحي سوال استاندارد از كتاب پايه دوم دين و زندگي

برنامه

1

در نيمه اول سال تحصيلي

16

اجراي كارگاه آموزشي مجازي

برنامه

1

نيمه اول سال تحصيلي

17

طراحي سوالات مفهومي

برنامه

4

نيمه اول سال تحصيلي

18

ايجاد بانك سوالهاي استاندارد و مفهومي

دوره

نياز

طول سال تحصيلي

19

تهيه مجموعه سوالات تستي از كتب دين و زندگي

برنامه

نياز

در طول سال تحصيلي

20

طراحي 15 سوال بر اساس اهداف اعلام شده

برنامه

1

طول سال تحصيلي

 

گروه ديني و قرآن استان قزوين

رئيس گروه تكنولوژي اداره كل آموزش و پرورش                            سرگروه دين و زندگي استان قزوين

حشمت ا... مافي                                                                                  حجت ا... رحماني نيا 

+ نوشته شده در  پنجشنبه یکم آبان ۱۳۹۳ساعت 19:26  توسط رحمانی نیا  | 

نمونه برگ عملياتي و مناطق و نحوه ارزيابي عملكرد فعاليتهاي گروه

آموزش متوسطه درس دين و زندگي استان قزوين در سال تحصيلي 94-93

 

شرح

 

زمان

امتياز

 

 

طراحي آموزشي

1- شركت در جلسات استان

 

در طول سال تحصيلي

8

2- ارسال برنامه عملياتي سال تحصيلي 94-93

 

آبان

4

3-ارسال گزارش كار در دو نوبت

بهمن- ارديبهشت

6

4-طراحي و توليد بسته آموزشي شامل:  دين و زندگي (3 )شامل طرح درس منابع و مراجع، نمونه تدريس، پاور پوينت

طول سال تحصيلي

8

5- تشكيل جلسات در مناطق و نواحي حداقل سه مورد

طول سال تحصيلي

6

 

نقد و بررسي محتوي آموزشي

6- نقد و بررسي سوال تهايي سوم متوسطه خرداد 93

آبان

5

7-نقد و بررسي سوال نهايي سال چهارم  خرداد 93

آبان

5

8- نقد كتب درس دين و زندگي

نيمه اول سال تحصيلي

5

9- نقد سوالات داخلي خرداد  و دي ماه 93

آذر ماه و دي ماه

5

10- ايجاد بروز رساني سايت و وبلاگ

در طول سال تحصيلي

5

 

خلاقيت و نوآوري

11- تهيه كليپ آموزشي

در طول سال تحصيلي

5

12- مسابقه مقاله نويسي

نيمه اول سال تحصيلي

5

13- مسابقه وبلاگ نويسي

نيمه اول سال تحصيلي

5

 

 

سنجش و ارزشيابي

 

 

 

14- بازديد از آموزشگاهها حداقل 12 مورد

 

در طول سال تحصيلي

6

15- بازديد از حوزه هاي امتحان نهايي

دي و خرداد ماه 94-93

6

16-تهيه سوالات تستي از كتب درسي 2 و 3 و 4 متوسطه

 

نيمه اول سال تحصيلي

6

17- طراحي 15سوال نهايي بر اساس اهداف اعلام شده

 

نيمه اول سال تحصيلي

3

18- موارد ديگر

 

5

 

جمع امتيازات

100

گروه ديني و قرآن استان قزوين

رئيس گروه تكنولوژي اداره كل آموزش و پرورش                            سرگروه دين و زندگي استان قزوين

حشمت ا... مافي                                                                                  حجت ا... رحماني نيا 

+ نوشته شده در  پنجشنبه یکم آبان ۱۳۹۳ساعت 19:26  توسط رحمانی نیا  | 

حلول ماه مبارک  رجب، ماه مولای متقیان، امیرالمؤمنین (ع)
بر همه شیعیان آن حضرت مبارک باد

 c77d5iw0wak61f0jwjsk عکس و پوستر های زیبا ، ویژه حلول ماه مبارک رجب و لیله الرغائب


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه هفتم اردیبهشت ۱۳۹۳ساعت 12:21  توسط رحمانی نیا  | 
جمع آوری مطالب دینی واطلاع رسانی- http://nematim.blogfa.com/profile
+ نوشته شده در  چهارشنبه بیستم فروردین ۱۳۹۳ساعت 18:31  توسط رحمانی نیا  | 
یا مقلب القلوب و الابصار یا مدبرالیل و النهار
یا محول الحول و الاحوال حول حالنا الی احسن الحال
حلول سال نو و بهار پرطراوت را
به تمامی عزیزان تبریک و تهنیت عرض نموده و سالی سرشار از برکت و معنویت
را ازدرگاه خداوند متعال و سبحان برای شماعزیزان مسئلت مینماییم

 تصاویر تزئین بسیار زیبای سفره هفت سین


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند ۱۳۹۲ساعت 16:24  توسط رحمانی نیا  | 
انّ المتّقین فی مَقام امین *فی جنّات وعُیُون*



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهاردهم اسفند ۱۳۹۲ساعت 10:50  توسط رحمانی نیا  | 
ایام الله دهه فجر مبارک باد-

این نعمت بزرگ الهی ( انقلاب اسلامی ) را ارزان از دست ندهید . امام خمینی(ره)

               



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه نهم بهمن ۱۳۹۲ساعت 11:19  توسط رحمانی نیا  |